Kỹ thuật trồng hoa lan Cattleya





Hoa lan Cattleya hay còn gọi là lan Cat, loài hoa được đặt tên theo William Cattleya - một người chơi lan nổi tiếng ở Anh . Hiện tại lan Cattleya có tổng cộng 65 loài chính và hàng ngàn loài lai tạo khác nhau. Trong số các loài hoa lan, Cat được ví như là “hoàng hậu” bởi vẻ đẹp kiêu sa, lộng lẫy của nó. 



A. Giới thiệu chung về hoa lan Cattleya

1. Đặc điểm hình thái

Lan Cattleya được chia làm hai nhóm chính như sau:

– Nhóm lan Cát một lá: Thường là giả hành có một lá duy nhất ở trên đỉnh. Đôi khi cũng có một vài trường hợp hiếm thì giả hành cũng có thể mang 2 lá. Đây là nhóm hoa cô độc, kích thước hoa lớn và rất đẹp. Chỉ cần chăm sóc trong điều kiện tốt thì nhóm lan Cattleya có thể ra 3 hoa cùng một lúc. 

– Nhóm lan Cát hai lá: Đây là nhóm có giả hành trên đỉnh 2 lá. Có loài cá biệt sẽ có đến 3 lá. Nhóm hoa này nở thành chùm rất đẹp. Khi chăm sóc đúng kỹ thuật lan sẽ ra hoa thành chùm lên đến 12 hoa. 

Lan Cattleya là một trong những giống lan đa thân, cây cũng có nhiều giả hành để dự trữ nước và chất dinh dưỡng. Rễ lan nhỏ và dài, mọc từ căn hành và bám chặt vào giá thể. Cây có thể phát triển theo chiều ngang, nếu trong điều kiện chăm sóc thường thì trung bình một cây có thể cho ra 2 đến 3 giả hành mới. Còn nếu trong điều kiện chăm sóc tốt thì một cây có thể cho ra 5 đến 6 giả hành. 

2. Đặc điểm sinh thái

Cattleya là một giống lan đẹp thuộc họ Orchidaceae. Có không ít loài được xuất hiện ở vùng châu Mỹ, ước tính khoảng tầm 65 loài. Đây là loại có nhiều giống nhất trong số các họ lan. Kích thước hoa lớn và bề rộng từ 15 đến 20cm, màu sắc tương đối phong phú. 

Lan Cattleya thích hợp nước có độ pH từ 6-7. Ánh nắng 50%, do vậy mà khi trồng lan người trồng phải làm mái che ánh nắng 50%. Cattleya có thể sống được ở vùng nóng và những vùng ôn đới, nó đặc biệt thích hợp với điều kiện khí hậu ở nước ta. Khi không khí mát và ẩm cây sẽ phát triển tốt, nhiệt độ lý tưởng vào ban ngày là 21 độ C và vào ban đêm là 16 độ C. 



B. Kỹ thuật trồng lan Cát

1. Cấu tạo giá thể

Giá thể của lan Cattleya sẽ được thay đổi tùy theo vùng miền và mùa ở trong năm. Phương pháp trồng trên thân cây sống và cây chết chính là giá thể chính để lớp vỏ của thân cây được trồng. Đối với phương pháp trồng trong chậu thì đòi hỏi giá thể phải thoáng. Mặc dù giá thể bí giúp người trồng lan không phải tưới nước nhiều, tuy nhiên nó sẽ khiến cho rễ cây dễ bị chết và thối khi mùa mưa đến. Do vậy, yêu cầu giá thể với phần đáy của chậu lan cần tránh sự úng nước. Phần bề mặt hơi kín khít, đảm bảo sự phát triển cho lan. 

Ở khu vực vùng lạnh, cấu tạo giá thể thông thoáng sẽ gây sự bất lợi cho lan Cattleya sinh trưởng. Ban đêm, nhiệt độ lạnh làm đầu rễ bị chùn lại và bộ rễ teo dần, cây phát triển èo uột. Khi giá thể bít kín thì rễ lan sẽ có độ ẩm để phát triển, vậy nên người Đà Lạt thường dùng dớn để làm giá thể trồng lan.

2. Mùa nghỉ của lan Cát

Cattleya có mùa nghỉ và thường là kéo dài 1 tháng. Tại các tỉnh phía Nam nước ta thời gian nghỉ của lan Cattleya là suốt tháng 4, còn ở phía Bắc là suốt tháng 1. Những tỉnh Thuận Hải đến Thừa Thiên Huế mùa nghỉ bắt đầu trong tháng 8.

Vào mùa nghỉ cây sẽ không đòi hỏi nước tưới và chất dinh dưỡng nhiều, chỉ cần tưới 1 ngày/lần là được. Bạn cần tăng độ che sáng thêm 10% để giảm nhiệt độ, nhiệt độ thích hợp nhất trong mùa nghĩ của lan càng thấp càng tốt. Ở vùng lạnh khoảng 10 độ C, còn vùng nóng là 25 độ C. 



3. Cách trồng cây con

Ưu tiên những nhánh lan khỏe, tép lớn, màu xanh tốt, không có vết bệnh hay màu khác thường. Sau khi cắt ra khỏi cây mẹ thì để trong mát 3 đến 5 ngày. Ngâm nhánh lan trong thuốc khử trùng từ 8 đến 10 phút rồi để ráo. Ngâm tiếp trong thuốc trị nấm 5 đến 10 phút rồi để sau 3 ngày đem đi trồng. 

Chọn chậu nhựa, có dây treo là cách trồng đơn giản nhất. Đặt nhánh lan vào mép chậu, quấn dây để không cho cây bị nghiêng, xoay chiều phát triển vào trong. Thời gian đầu mới trồng không nên cho thứ gì vào chậu. Đến khi cây ra rễ thì mới cho than vào. Không lấy than ở vùng nước mặt, không để than ngập rễ mà phải có khoảng cách để rễ ăn uống từ từ. 

Khi nào rễ bám sâu thì cho dớn vào. Trong thời gian rễ Cattleya ra hãy phun thêm chất tăng trưởng cho cây nhanh ra rễ. Khi lan có rễ ăn sâu thì tưới phân, giai đoạn đầu hãy bón NPK 30 – 10 – 10, sau đó là 20 – 20 – 20 dùng bón quanh năm.



4. Thay chậu cho cây

Dù trồng cẩn thận thế nào đi chăng nữa rễ trong chậu lan cũng bị thối. Bên cạnh đó, khi lan phát triển nhanh thì chậu cũ không còn phù hợp và phải thay chậu mới. Việc thay chậu được thực hiện cùng lúc với việc nhân giống. Khi quan sát thấy giả hành bắt đầu mọc ra khỏi mép chậu thì hãy thay chậu.

Thời điểm lý tưởng để thay chậu là vào đầu mùa mưa, lúc cây phát triển tốt nhất. Tất nhiên, bạn cũng có thể thay chậu bất kỳ thời điểm nào trong năm mà vẫn đảm bảo cây sống cao. Khi chậu có hơn 10 giả hành thì hãy cắt thành 3 đoạn, thực hiện trước 4 tháng vào mùa nghỉ của cây. Cắt xong để nguyên tại chỗ, tré sơn vào vết cắt rồi hãy phun hỗn hợp Benzyl Adenin lppm (phần triệu) và Bl… 

Đợi đến mùa nghỉ, Cattleya mỗi đoạn đã có một giả hành mới đủ để trưởng thành và chịu đựng được trong mùa này. Vào mùa mưa hãy tác ra mỗi đoạn và đem trồng vào cahuaj mới. Việc tách kết hợp với thay chậu vào mùa mưa sẽ đảm bảo hoa nở trong năm đó. Lưu ý khi thay chậu phải ngâm chậu với nước có pha thuốc ngừa rêu từ 30 phút đến 1 giờ. Khi rễ tróc ra, sử dụng kéo đã khử trùng cắt bỏ, đối với rễ dài thì cắt chừa lại 10cm. Cuối cùng buộc chặt nó vào chậu mới và đặt đến chỗ râm mát đến khi cây ra rễ. Lúc đó mới được di chuyển về vị trí cũ. 

5. Nhân giống

Nhân giống cho lan Cattleya có thể thực hiện bằng cách chiết cùng một lúc 3 giả hành. Tuy nhiên, lan Cattleya là loài có giả hành nhưng không có thân, vậy nên nếu tách chiết 3 giả hành cây sẽ phát triển kém. Nếu cây bị nhiễm bệnh, mắt trên căn hành bị hư thì không thể tạo được chồi ngọn. 



C. Kỹ thuật chăm sóc lan Cát

1. Nhiệt độ, độ ẩm và lượng nước tưới cho lan Cát

Nhiệt độ lý tưởng nhất cho lan Cattleya là 21 độ C vào ban ngày và 16 độ C vào ban đêm. Cây phát triển tốt nhất trong điều kiện khí hậu mát, ẩm. Độ ẩm cần thiết là 50 đến 80%. Ngoài ra, bạn cũng cần phải tưới nước thường xuyên để tăng cường độ ẩm cho vườn lan. Không cho lan bị ngập nước vì sẽ gây úng, thối.

2. Bón phân

Nếu số lượng lan ít thì hãy bón phân bằng cách nhúng ngập phân. Theo đó, bạn nên bón các loại phân vô cơ có công thức 30-10-10 theo tỷ lệ một hoặc 2 lần/tuần. Cách pha phân là 1 muỗng cà phê phân với 4 lít nước. Khi giả hành đã chớm nụ hãy bóng các loại phân 10-20-20 vối nồng độ và chu kỳ như trên, như vậy lan sẽ đủ sức khỏe và mọc chồi mới. Còn nếu muốn lan nở hoa trong vòng 3 tháng tới thì hãy bón phân 6-30-30 với cách tưới như trên.

Trước mùa nghỉ 1 tháng nên bón phân có thành phần NPK là: 10-20-30 để giúp lan Cattleya cứng cáp hơn. Và trong thời gian nghỉ thì hãy ngưng bón phân hoàn toàn. 



3. Sâu bệnh và các vấn đề khác

Loài Cattleya thường xuất hiện rệp son ánh màu nâu. Để trị nó bạn hãy dùng đầu que hay ngón tay vào nhẹ lên lớp vỏ rệp thì sẽ làm chết nó. Tuy nhiên cần phải phòng ngừa thường xuyên bởi loài này sinh sản nhanh, gây tác hại đến cho nhà vườn. 

Bọ trĩ cũng hay cắn phá rễ lan Cattleya khi bạn trồng giá thể bằng xơ dừa, vỏ cây mục, dớn hoặc dùng quá nhiều phân hữu cơ. Để diệt trừ chúng bạn hãy dùng bassa với nồng độ 1/100, phun 2 tháng 1 lần, bằng các loại thuốc nói trên. 

Ngoài ra còn có bệnh thối đọt, thối lá ở Cattleya vì cháy nắng, virus xâm hại làm cây nhiễm bệnh. Muốn chữa được phải cắt bỏ phần bị xâm nhiễm, bôi lên vết cắt Vadơlin + Benlate cho đến khi khỏi. Đối với phần thân lá bị thối thì hãy đốt cách xa vườn lan. Tốt nhất hãy phun những loại thuốc ngừa nấm như Zineb, Top sil, Benomyl, 1 tuần/1 lần để tránh sâu bệnh cho cây. 

Thùy Duyên




«  1 2 3 4 5  ...  »